صفحه | 1 | 2 | 3 | 4 |
ویژگی های آموزش و پرورش کارآمد
نويسنده:سيد شهرام اسدي
ويژگيهاي مدرسه كارآمد در يك آموزش و پرورش كارا
ويژگيهاي اصلي يك مدرسه كارآمد به شرح زير است :
• موقعيت خود را به مثابه كليتي در بطن كليت يا كليتهاي فراتر درك ميكند .
• ارتقاي سطح كيفيت آموزشي ، كارآمدي و اثربخشي را هدف خود قرار ميدهد .
• راهكار يادگيري سازماني و بهسازي منابع انساني را كانون مشيكاري خود قرار ميدهد. در اين حالت ، تلاش ميشود فرهنگ و جو مدرسه به گونهاي پرداخته شود كه اولاً اهميت يادگيري فردي براي توسعه و بهسازي سازمان تشخيص داده شود و به يك باور سازماني تبديل گردد و ثانياً تمهيدات لازم براي ايجاد ، هدايت و تقويت يادگيري سازماني فراهم آيد، به گونهاي كه سازمان ، قابليت و انعطافپذيري لازم را براي سازگاري فعال و فراكنشي با امواج مداوم تغيير و حتي ايجاد و هدايت آگاهانه آنها داشته باشد. چنين فرهنگي ، يادگيري را ميان همه كاركنان مدرسه، دانشآموزان والدين و حتي ساير افراد ذيربط گسترش ميدهد (ترك زاده، 1378 ).
• يادگيري گروهي از طريق تعامل و بازخورد ، تشويق و ترغيب ميگردد و افزايش داده ميشود .
• آزمايش تشويق و شكست نيز تاحد زيادي تحمل ميشود. در عين حال، تاكي ميشود آزمايشي مجاز و مقبول است كه بر پايه تفكر طرحريزي شده و قابل دفاع باشد و آزمايش و خطا مراد نيست .
• افراد (معلمان ، كاركنان، دانشآموزان ، والدين و …) براي پذيرش مسوليت ، تشويق و ترغيب ميشوند و مسئوليتها در يك محيط حامي ، به طريقي كه به افراد اجازه بهبود و رشد كردن داده شود ، به آنان تفويض ميگردد .
• خلاقيت و نوآوري ، ترغيب و تشويق ميشود و سيستمي تعبيه شده است كه در آن، ضمن محفوظ ماندن نقش و سهم هر كس، انديشهها و طرحهاي خلاقانه و نوآورانه در يك فرايند تعاملي و گروهي پرورانده ميشوند و به مرحله اجرا ميرسد . بديهي است چنين حالتي ، مستلزم ايجاد و تقويت جو اعتماد ، احترام و همكاري متقابل و فراهم آوردن زمينه لازم براي بررسي و بيان آزادانه انديشهها و طرحهاي نو است .
• در مدرسه كارآمد ، خطمشي و عملكرد مشاركتي ترغيب و اعمال ميشود. اطلاع رساني و مبادله اطلاعات مناسب (منظم ، دقيق، و در عين حال بسيار انعطافپذير) در حالتهاي درون مدرسهاي ، بين مدرسهاي و فرامدرسهاي ، (با توجه به ساير سيستمهاي ذيربط ).
• كنترل سازنده : مقصد و خطمشي اصلي و اساسي كنترل در مدارس كارا ، اصلاح ، سازندگي و پيشرفت افراد و سازمان (مدرسه) است. بدين ترتيب ، روشهاي كنترلي نيز در اين جهت، انتخاب ، طرحريزي، اجرا و ارزشيابي ميشوند .
• وجود يك جو يادگيري ويژه و فرصت خود بهسازي براي همه . بديهي است كليه اعضاي مدرسه كارآمد ، در اين امر سهيم و مسئولاند و مسئوليت نهايي آن به عهده مدير مدرسه است .
• ساختارها و ترتيبات تواناساز: «ساختار سازماني، راه يا شيوهاي است كه از طريق آن ، فعاليتهاي سازماني تقسيم، سازمان دهي و هماهنگ ميشود.» ، «ترتيبات عبارتند از مكانيسم ساخت و كارهايي كه فعاليتها را نظم و ترتيب ميبخشد . »
در مدرسه كارا ، ساختارها و ترتيبات به گونهاي طرحريزي و تعبيه شده است و ميشود كه به ايجاد يك «محيط كار توانمند» منجر گردد. در چنين محيطي ، «هر فرد نه تنها در قبال كار و وظيفه خود مسئول است ، بلكه نسبت به كل سازمان احساس مالكيت دارد. گروه كار، صرفاً به تقاضاها پاسخ نميدهد، بلكه مبتكر عمليات است. معلم كارا، تابع نيست ، بلكه تصميم گيرنده است. هر كس احساس ميكند كه به طور مستمر، چيزي ياد ميگيرد و مهارتهاي خود را براي پاسخ دادن به تقاضاهاي جديد گسترش ميدهد (اعرابي، 1376 ).
نتيجهگيري
نظام آموزش و پرورش عظيمترين سازمان و تشكيلات جامعه است و رسالتي بسيار مهم دارد كه فراهم آوردن زمينه شكوفايي و بروز استعدادهاي بالقوه دانشآموزان است. مديران نقش اساسي در كارايي نظام آموزشي دارند . اگر آموزش و پرورش كارا باشد، توليدات و برون داد اين نظام كه دانشآموزان و فارغالتحصيلان ميباشند كارا خواهند بود. با نگاهي به پيشينه موضوع و نظر صاحبنظران در بحث كارايي، ملاحظه شد كلمه كارآمدي مترادف كارايي آمده و كارآمدي و كارايي بيشتر به استفاده بهينه از منابع در راستاي نيل به اهداف ميباشد و سازماني كارآمد است كه از منابع (انساني و مادي) در جهت نيل به اهداف بهره ببرد. سازمان آموزشي به منظور كارا كردن فعاليتهاي آموزشي بايد از منابع به نحو مطلوب بهرهگيرد، در جهت رسيدن به اهداف تلاش كند. اگر تلاشهاي مديران ، معلمان و مربيان در آموزش و پرورش ، بتواند چنان شرايط مطلوب آموزشي را فراهم نمايد كه فرايند ياددهي – يادگيري به موثرترين وجه ممكن انجام شود، آموزش و پرورش ما كارآمد و اثر بخش و در نهايت بهرهور خواهند بود .
منابع
• آماگي ، ايزائو (1996). ارتقا كيفيت آموزش در مدارس. ترجمه دفتر همكاريهاي بينالمللي (1376) ، تهران : انتشارات تزكيه .
• اعرابي ، سيدمحمد (1376). طراحي ساختار سازماني ، تهران : انتشارات دفتر پژوهشهاي فرهنگي .
• بختياري ، ابوالفضل(1382). مديريت اثر بخش ، دو هفته نامه نگاه ، شماره 224 ، انتشارات وزارت آموزش و پرورش .
• بازرگان ، عباس (1373). آموزش با كيفيت جامع، رهيافتي براي ايجاد تحول در نظامهاي پيشدانشگاهي . فصلنامه پژوهش در مسايل تعليم و تربيت شماره 3.
• ترك زاد ، جعفر (1378) . مدرسه يادگيرنده ، فصلنــــامه مديريت در آموزش و پرورش شماره 24-23 .
• خليلي شوريني، سهراب (1375). بهرهوري عملياتي و كاربردي ، مجموعه مقالات شيوههاي عملي ارتقاي بهرهوري نيروي انساني، تهران : انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي .
• رضاتيان ، علي(1370). كمال مديريت ، فصلنامه دانش مديريت شماره 14 ، تهران : انتشارات دانشگاه تهران .
• رابسون ، ماتيوس(1995). كيفيت در آموزش و پرورش ، ترجمه عربعلي رضايي(1378) ، دفتر همكاريهاي بينالمللي آموزش و پرورش .
• رجب بيگي ، مجتبي(1375). ابعاد كيفيت در بخش دولتي ، فصلنامه مديريت دولتي ، شماره 4، انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي .
• طوسي، محمدعلي(1375). مفهوم تازهاي از آموزش و پرورش در روزگار كنوني. فصلنامه مديريت در آموزش و پرورش، شماره 14،تهران: انتشارات وزارت آموزش و پرورش .
• عبداللهي، حسين (1381). آموزش و پرورش و چالشهاي پيش روي آن، ماهنامه پژوهش نامه آموزشي ، شماره 56، تهران : انتشارات پژوهشكده تعليم و تربيت .
• مايلرز ، ام بي(1969). سلامت سازماني. ترجمه علي علاقهبند (1378) ، فصلنامه مديريت در آموزش و پرورش ، شماره 21 ، تهران : انتشارات وزارت آموزش و پرورش .
• يادگارزاده ، غلامرضا (1380). كيفيت آموزشي چيست و چگونه ميتوان آن را بهبود بخشيد؟ ، رشد تكنولوژي آموزشي شماره 134، تهران : انتشارات دفتر كمك آموزشي وزارت آموزش و پرورش .
| صفحه قبل
|
