چگونه کودکانی مستقل تربیت نماییم؟

استقلال يعني چه؟

استقلال به معناي توانايي انديشيدن و عمل كردن بدون اتكا بر ديگران است. نياز به استقلال يكي از نيازهاي  اساسي زندگي انسان است. ضرورت دارد به اين نياز چون نيازهاي دوران كودكي پاسخ داده شود تا عدم آن در بزرگسالي دردسر ايجاد نكند. كودك بايد بتواند همزمان با زيستن در پناه خانواده، شخصيتي مجزا با مختصات و ويژگي‌هاي خاص خود داشته باشد. او به خوبي قادر است از عهده مسئوليتهاي ريز و كوچكي كه پدر و مادر بر دوش وي مي‌گذارند برآيد و با مشكل خاصي هم مواجه نشود. البته، اين مسئوليتها بايد مطابق با خلق و خو و توانايي‌هاي كودك باشد  تا او را به تدريج و گام به گام وارد عرصه‌ي فعاليت و مسئوليت‌هاي مختلف كه در جامعه بر دوش او مي گذارد، بكند.انسان براي بقا و دوام خود ناچار است متكي به خود باشد و در واقع نقش اساسي خانواده، ابقاي همين  وظيفه است.

چه عواملي مي‌تواند استقلال و رشد آن را متوقف كند؟

عوامل متعددي در عدم رشد صحيح استقلال در كودكان مؤثر است. در زير چند عامل مهم را برمي‌شماريم:

- حمايت و مراقبت بيش از حد والدين از كودكان؛

- توقع از كودك بيش از توانايي هاي او؛

- انجام بسياري از تكاليف شخصي كودك توسط والدين و ساير مراقبين؛

- اجازه ندادن به كودك براي شركت در تصميم‌گيري‌ها ، نظرسنجي‌ ها و رأي‌گيري ها؛

- تنبيه، تحقير و يا سرزنش كودك وقتي در انجام كاري ناتوان است و يا به درستي آن را انجام نمي ‌دهد؛

- ندادن فرصت عمل به كودك براي آنچه حس مي كند و يا مي‌ انديشد؛

- ايجاد رعب و وحشت و ترس از عواقب انجام كاري (عدم امنيت)؛

- عدم تأييد نظرات، عقايد و احساسات كودك؛

- عدم شركت كودك در وضع قوانين و ‌مقررات ‌مربوط‌ به خود و در حقيقت به جاي كودك انديشيدن ، حرف زدن، تصميم گرفتن و عمل كردن.

چگونه مي‌توان به رشد استقلال كودك كمك كرد؟

بايد به كودك فرصت داد تا توانايي‌هاي خود را بيازمايد. براي اين كار او بايد بتواند مستقل عمل كند. نگران خطاهاي او نباشيد. هر تجربه براي كودك آزموني است تا در آينده بهتر عمل كند. به كودكان احترام بگذاريد و به نظرات آنها گوش دهيد. در صورت عدم قبول نظرات كودك برايش توضيح دهيد. در فرصت دادن براي عمل به كودكان فرصت دهيد و در اين ميان بين دختر و پسر تفاوت نگذاريد. بسياري از خانواده ها فرصت تصميم‌گيري و يا انديشيدن را به پسرها بيشتر از دخترهامي‌دهند و در تمامي زمينه هاي رشد، كودكان پسرشان از استقلال بيشتري برخوردارند.از دادن فرصت به كودكان چه دختر و چه پسر دريغ مداريد.

در حد امكان براي كودك امكاناتي مخصوص به خود او تهيه كنيد و بهاو اجازه دهيد براي خود قوانيني وضع كند. براي مثال ساعتي براي خواب، مكالمه،برنامه اي براي مرتب كردن اتاق، زماني براي ديدار دوستان و يا حداقل در ريختن قوانين مربوط به خود با شما همكاري كند.

كودكان نيازمند استقلال‌اند تا به ما بگويند «من هستم، مرا باور كن». اين موضوع بخصوص در مورد كودكان خردسال بيشتر مطرح است. از آن زمان كه او براي هر كاري مي‌گويد«من خودم» نياز بي حد خود را براي رسيدن به استقلال بيان مي‌كند. مربيان آگاه و هم‌چنين خانواده‌ها و ساير مراقبين هوشيار كودك بادرك به موقع و فراوان سببي براي رشد مناسب حس استقلال كودكي خواهند شد كه در آينده‌اي نه چندان دور استقلال جامعه‌اش را رقم خواهد زد.