کانگورو

تهیه و تنظیم:   علی محمّد یزدانی

دبستان غیر انتفاعی دانایان

سال تحصیلی 88-87

مقدمه : کانگورو، نام پستاندارى است که در کشور استرالیا و جزیره هاى اطراف آن یافت مى شود. کانگوروها جانداران کیسه دارى هستند که بچه هایشان در مرحله اى که به رشد کامل نرسیده اند، متولد مى شوند. بچۀ کانگورو و بسیارى از کیسه داران دیگر، درون کیسۀ مخصوصى بر روى شکم مادر حمل و نگهدارى مى شود. بیش از 50 گونه مختلف از این حیوان در دو گروه مجزا طبقه بندى مى شوند. گروه اول که « ماکروپادید » نام دارد، شامل کانگوروهاى عظیم الجثه از قبیل: کانگوروى قرمز، خاکسترى، کانگوروى والبى و Wallabies ,Pademelons ,Quokka مى باشد و گروه دیگر که « پاتوروید » نامیده مى شود، مشتمل بر گونه هاى دسته بندى شدۀ کوچکترى همچون Rat-Kangaroos ,Bettongs ,Potoroos مى باشند. کانگوروی خاکسترى و قرمز، بزرگترین نوع کانگورو است که قدش به 2 متر( 6.5 فوت )، و وزنش به 85 کیلوگرم ( 187 پوند ) مى رسد و کوچکترین نوع نیز « رت کانگوروها » هستند، کانگوروهاى خوشبویى که شبیه به موش صحرایى (Rat - رت ) بوده و به استثناى دمشان، حدود 30 سانتیمتر( 12 اینچ ) ارتفاع دارند.

کانگوروها تنها در قاره استرالیا، گینه نو و برخى از جزایر برون مرزى چون تاسمانیا یافت مى شوند. گونه هاى اندکى نیز براى نخستین بار به کشورهاى دیگر منتقل شدند، از قبیل « تامارس » و « راک والبى » که به ترتیب به نیوزیلند و هاوایى انتقال یافتند. کانگوروها در هر محل قابل تصورى درسراسر استرالیا و گینه نو سکونت دارند. انواع قرمز در کشتزارها، مراتع هموار و جنگلهاى تُنُک (ساوانا) یافت مى شوند و زیستگاه نوع راک والبى یا والبى کوهى، در حوالى صخره هاى واقع در صحراى جنوبى مى باشد.

فسیلهاى یافت شده بیانگر آن است که نخستین کانگوروها 15 میلیون سال پیش در استرالیا وجود داشته اند. حدود 8 میلیون سال پیش، جنگلهاى بارانى استرالیا در نتیجۀ تغییرات جوى جاى خود را به جنگلهاى تنک و کشتزارهاى هموار دادند و کانگوروها نیز به انواع گوناگونى که هم اکنون مى شناسیم، تکامل یافتند. این کانگوروهاى غول پیکرمنقرض شده، تا 3 متر(10 فوت ) قد و200 کیلو(440 پوند ) وزن داشته اند.

نها عضو خانوادۀ کانگوروها که نمى پرد، رت کانگوروى خوشبو مى باشد. دانشمندان کوشیده اند علت شایع بودن پرش در میان کانگوروها و عدم رواج آن میان پستانداران دیگر را دریابند. تحقیقات آنها نشان داده است که کانگوروها براى پریدن به انرژى بیشترى نیاز ندارند و دلیل آن هم عمدتا ً وجود تاندون هاى فنر مانندى است که در پاهایشان قرار دارد.

آنها براى شروع پرش به انرژى نسبتا ً زیادى احتیاج دارند، اما براى اینکه سرعت پرش خود را افزایش دهند، مقدار کمى انرژى اضافه تر لازم دارند. در مقایسه، پستاندارانى که روى چهار پاى خود مى دوند، با افزایش سرعت، میزان نیاز آنها به انرژى بیشتر نیز افزایش مى یابد.

تولید مثل

کانگوروها نیز مانند همۀ کیسه داران، جفت واقعى ندارند ( جفت، ترکیبى است که درون رحم مادر ایجاد شده و جنین در حال رشد را تغذیه کرده و مواد زائد آنرا نیز دفع مى کند .

کانگوروى ماده به جاى تولید یک جنین کاملا ً تکامل یافته، نوعى کیسۀ زرد درون رحم خود تشکیل مى دهد که دور تا دور جنین را در برمى گیرد. جنین مدت 4 الى 5 هفته مواد غذایى را از این کیسه جذب کرده وسپس در قالبى جنین مانند، اما درحالتى که دستهایش کاملا ً رشد کرده، به دنیا مى آید. بچه کانگوروى کوچک که وزنش حدود 1 گرم است، بر روى بدن مادرش خزیده و وارد کیسه مى شود. او به محض وارد شدن به کیسۀ روى شکم مادر، شروع به شیر خوردن مى کند. نوزاد چندین ماه در این کیسه مى ماند تا مرحله اى که کاملاً رشد کرده و بتواند روى پاى خودش بایستد. بچۀ کانگورو که گاهى « جوى » نامیده مى شود، ممکن است تا یکسالگى همراه مادرش باشد و براى تغذیه و حفظ امنیت داخل کیسه برود.

همۀ کانگوروها در هر مرحله زایمان خود، یک نوزاد به دنیا مى آورند به استثناى رت کانگورو که معمولاً دوقلو زاست. بر طبق شرایط محیطى و منابع غذایى، هر کانگورو سالیانه یک بار وضع حمل مى کند. برخى از کانگوروها یى که در مناطق خشک زندگى مى کنند، این توانایى را دارند که درصورت وجود آب و غذاى کافى، تولید مثل کنند. بنابر این چرخه تولید مثل آنها در وضعى نرمال قرار مى گیرد اما در صورتیکه شرایط مساعد نباشد، ممکن است طى چندین سال، هیچ زایمانى نداشته باشند.

طول زندگى کانگوروهاى عظیم الجثه جنگلى بین 12 الى 18 سال است اما غذا و شرایط جوى این میزان را تحت تاثیر قرار مى دهد. آنهایى که در قفس هستند تا 28 سال عمر مى کنند، اما گونه هاى کوچکتر طول عمر کوتاه ترى دارند.

وضعیت اجتماعى

از آنجاییکه گونه هاى محدودى از کانگوروها به طور جزء به جزء تحت بررسى قرار گرفته اند، زندگى اجتماعى آنها به درستى شناخته نشده است. گونه هاى کوچکتر تمایل به زندگى انفرادى داشته و به طور گسترده اى در قلمرو حیوان نر که چندین ماده را در بر گرفته، پراکنده شده اند. این حیوانات فقط به منظور جفت گیرى، به هم نزدیک مى شوند و مادر و فرزند نیز فقط تا زمانیکه بچه بتواند به تنهایى زندگى کند، کنار هم مى مانند.

برخلاف این گروه، کانگوروهاى قرمز و خاکسترى، بسیار اجتماعى بوده و گروههاى بزرگى بیش از10 نر و ماده تشکیل مى دهند که گروه آنها « ماب » نامیده مى شود و قدرتمندترین عضو گروه « بومِر » نام دارد و این کانگورو مى تواند تا ده سال این مقام را در دست داشته باشد و با اعضاى گروه به جفت گیرى بپردازد. اما سرانجام کانگوروى نر جوان وقوى ترى او را مجبور به ترک موقعیت و یا حتى ترک گروه مى کند.

کانگوروهاى بزرگتر گرچه معمولاً حیوانات کمرویى هستند، اما هنگامیکه از جانب حریف مورد تهدید قرار گیرند، به شکل یک کُشتى رسمى، توسط دم و پاهاى پشتى از خودشان محافظت کرده و با پنجه و پاهاى هاى نیرومند خود، به حریف ضربه مى زند.

چگونگى بقاء

روزگارى بومیان استرالیا کانگوروها را به خاطر گوشت وپوستشان شکار مى کردند، اما تاثیر زیادى بر تعداد کانگوروها نداشتند. با ورود اروپائیان به قاره استرالیا، شکار بى رویه و ورود احشامى که به خوردن علفزارها پرداختند دست به دست هم داده و باعث شدند جمعیت تعدادى از گونه هاى کوچک کانگوروها کاهش یابد.

امروزه ساخت و سازهاى شهرى که باعث کاهش مناطق قابل زیست کانگوروها شده است، زندگى برخى گونه هاى خاص را تهدید مى کند. پستانداران درنده اى همچون روباه، سگها و گربه هاى خانگى که وارد استرالیا شده اند، کانگوروهاى نوع کوچک را مورد حمله قرار مى دهند و پستانداران تازه وارد دیگر به ویژه خرگوشها و چهارپایان دیگر، با کانگوروها بر سر منابع غذایى با آنها مقابله مى کنند. کانگوروهاى نوع بزرگ نیز توسط گله داران که آنها را آفت مزرعه هاى خود مى دانند، شکارو یا مسموم مى شوند.

علیرغم این فشارها، کانگوروهاى بزرگ همچنان به زندگى خود ادامه مى دهند. در حدود 10 گونۀ کانگوروها در معرض خطر انقراض هستند که شامل چندین نوع rat-kangaroos,hare wallabies, nailtail wallabiesرت کانگورو، دو نوع کانگوروى « هِر والبى » و دونوع کانگوروى « نِیل تِیل والبى » هستند.